11-04-2006, 05:00 PM
Terminologia zwi±zana z fotografi± cyfrow± w większo¶ci wypadków jest stosunkowo nowa i pochodzi z języka angielskiego. Słowniczek pomoże w zapoznaniu się z trudniejszymi wyrazami tak by rozwiać wszelkie w±tpliwo¶ci. Zagl±daj tu zawsze kiedy je masz...
aberracja - wada układu optycznego (soczewki, zwierciadła, obiektywu) powoduje zniekształcenia, przebarwienia lub nieostro¶ć obrazów uzyskiwanych przy jego udziale. Typy abberacji: sferyczna, koma, astygmatyzm, dystorsja, chromatyczna. Aby zlikwidować aberrację stosuje się specjalne układy soczewek
AF - autofocus - system automatycznego nastawiania ostro¶ci obrazu.
AE - autoekspozycja - system przeznaczony do automatycznego dobierania warto¶ci liczby przesłony i czasu migawki do zapewnienia prawidłowej ekspozycji obrazu.
ASA - (ang. American Standard Association) Odpowiednik ISO, system sensytometryczny okre¶laj±cy czuło¶ć kliszy fotograficznej. W wypadku matrycy ¶wiatłoczułej w aparatach cyfrowych mówimy o ekwiwalencie czuło¶ci (piksele skupiaj± się w większe grupy imituj±c jeden duży obszar ¶wiatłoczuły).
Auto Bracketing - seria trzech zdjęć o zróżnicowanej ekspozycji: pierwsze ujęcie jest niedo¶wietlone o zadan± warto¶ć, drugie na¶wietlone prawidłowo, a trzecie prze¶wietlone.
Aparat kompaktowy "kompakt" - aparat fotograficzny (klasyczny małoobrazkowy lub cyfrowy), odznacza się uproszczon± budow± względem na przykład tzw. lustrzanek. Najczę¶ciej kompakty posiadaj± wbudowany na stałe obiektyw oraz wizjer optyczny. Aparaty te na ogół s± przeznaczone głównie dla amatorów (duży stopień automatyzacji podstawowych funkcji).
balans bieli - system równoważenia kolorów w różnych typach o¶wietlenia, jest więc tak± korekt± koloru by "biel była biała", a pozostałe kolory tworzyły wła¶ciwa paletę. Aparaty cyfrowe oferuj± automatykę balansu bieli, a bardziej zaawansowane modele maj± dodatkowo tryby balansu odpowiednie do sytuacji (np. do ¶wiatła żarowego, jarzeniowego, słonecznego itd.).
celownik - wizjer, przez który patrzymy aby wła¶ciwie skomponować zdjęcie. Prostsze aparaty stosuj± celownik optyczny czyli małe okienko umieszczone nad obiektywem. Inny typ to celownik TTL, w którym widzimy dokładnie to co trafi do sensora ¶wiatłoczułego.
dystorsja - wada obiektywu widoczna szczególnie przy szerokim k±cie obrazu, polega na skrzywieniu linii pionowych b±dĽ poziomych w miarę oddalania się od centrum kadru. Widzimy to jako beczułkowat± lub wklęsł± deformację obrazu, w której linie nie s± równoległe.
ekspozycja - ilo¶ć ¶wiatła przyjęta przez emulsję lub sensor ¶wiatłoczuły podczas na¶wietlania. Na warto¶ć tę wpływ ma przede wszystkim o¶wietlenie miejsca, w którym robimy zdjęcie, a regulowane jest przez dobór czuło¶ci, czasu na¶wietlenia oraz przysłony. Ekspozycja wyrażana jest przez warto¶ć ekspozycji EV (Exposure Value).
ekwiwalent ogniskowej - odpowiednik ogniskowej obiektywu aparatu cyfrowego dla klasycznego aparatu na film 35mm (małoobrazkowy). Różnica między tymi parametrami wynika z tego, że element ¶wiatłoczuły (CCD) jest znacznie mniejszy niż wymiary zwykłej klatki filmowej 24 x 36mm. Ekwiwalent ogniskowej podaje się dla ujednolicenia nazewnictwa.
filtry - dodatkowe soczewki stosowane w razie konieczno¶ci skorygowania wad obrazu lub jako zaplanowany efekt "artystyczny". Filtry w najpopularniejszej postaci sprzedawane s± w nagwintowanych ramkach, które nakręcamy na końcówkę obiektywu aparatu. Wyróżniamy filtry korekcyjne, kompensacyjne, kontrastuj±ce, polaryzacyjne, UV i inne.
flash (spolszczone: flesz) - wbudowana lub zewnętrzna lampa błyskowa stosowana kiedy ¶wiatło naturalne (zastane) jest zbyt słabe. Moc lampy podaje się liczbie przewodniej.
interpolacja - u¶rednienie warto¶ci na¶wietlenia s±siaduj±cych ze sob± punktów ¶wiatłoczułych. Każdy piksel odpowiada za jedn± z trzech barw RGB dlatego dopiero zinterpolowany obraz zawiera pełn± informację o rzeczywistej barwie obrazu.
ISO - system stopni, w których okre¶la się czuło¶ć filmu - im wyższa jest liczba stopni, tym bardziej czuły na ¶wiatło jest film.
karta pamięci - pamięć przeno¶na, na której zapisywane s± zrobione zdjęcia. Po zapełnieniu no¶nika przerzucamy fotografie na pojemniejszy dysk komputera. "Wyczyszczona" karta jest ponownie gotowa do zapełnienia. Istnieje klika typów pamięci przeno¶nej do aparatów cyfrowych, z których najpopularniejsze to: Secure Digital, CompactFlash, Smart Media i MemoryStick.
kompresja - zmniejszenie rozmiarów pliku zdjęciowego według stałego algorytmu. Wielko¶ć kompresji wybieramy okre¶laj±c jako¶ć zdjęcia (np. fine, normal itd.), a więc im większe skompresowanie tym gorsza jako¶ć końcowa.
kontrast - różnica między najja¶niejszymi i najciemniejszymi partiami obrazu.
LCD - monitor wbudowany w aparat cyfrowy, na którym możemy podejrzeć obraz widziany przez aparat, obejrzeć zrobione już zdjęcia, wy¶wietlić menu lub parametry na¶wietlenia.
makro - tryb fotografowania z małych odległo¶ci. Opisy techniczne aparatów cyfrowych zawieraj± informacje jaka jest minimalna odległo¶ć, z której możemy zrobić zdjęcie.
migawka - zasłona blokuj±ca dostęp ¶wiatła do powierzchni sensora ¶wiatłoczułego. Podczas robienia zdjęcia migawka otwiera się na ułamek sekundy i zamyka kiedy zadany czas na¶wietlenia już upłynie.
ogniskowa - odległo¶ć (w milimetrach) między płaszczyzn± obiektywu a miejscem, w którym skupia się ¶wiatło tworz±ce ostry obraz. Je¶li mamy do czynienia z obiektywem zmiennoogniskowym (zoom) to podawany jest zakres ogniskowej np. 7-21mm. Standardem podawania ogniskowej jest warto¶ć dla formatu 35mm (tradycyjny film małoobrazkowy), dlatego w opisach aparatów cyfrowych można znaleĽć notkę "ekwiwalent dla 35mm". Od długo¶ci ogniskowej zależy "k±t widzenia" aparatu.
perspektywa - wizualne przedstawienie głębi i odległo¶ci na dwuwymiarowym zdjęciu.
pomiar ¶wiatła - system pomiaru warunków o¶wietleniowych dobieraj±cy najlepsz± dla danego kadru ekspozycję. Aparaty cyfrowe wyposażone s± zawsze w automatyczny pomiar ¶wiatła (Automatyka Ekspozycji), który doskonale wyręcza nam w ustawieniu optymalnej przysłony i czasu na¶wietlenia. Zaawansowane aparaty oferuj± też różne rodzaje pomiaru: matrycowy (inaczej u¶redniony), punktowy, centralnie - ważony i inne.
priorytet migawki - fotografuj±cy własnoręcznie ustawia czas na¶wietlenia (otwarcia migawki), a automatyka aparatu dostosowuje do tego optymaln± przysłonę.
priorytet przysłony - ręczny dobór wielko¶ci otworu przysłony z automatycznie dobranym czasem na¶wietlenia. Zadaj±c okre¶lon± przysłonę regulujemy głębię ostro¶ci.
przysłona - układ reguluj±cy wielko¶ć otworu, przez który ¶wiatło wpada do aparatu. Najczę¶ciej spotykanym typem jest przysłona irysowa - nachodz±ce na siebie blaszki tworz± okr±gły otwór, który możemy zmniejszyć (zwiększaj±c liczbę przysłony) lub zwiększyć (zmniejszaj±c l. p.). Kolejne skoki przysłony na skali powoduj± 2-krotn± zmianę natężenia wpadaj±cego ¶wiatła Od warto¶ci przysłony zależy też głębia ostro¶ci czyli fragment przestrzeni uchwyconej na zdjęciu, w którym wszystkie elementy s± ostre (im mniejszy otwór tym większa głębia).
rozdzielczo¶ć - liczba zarejestrowanych pikseli obrazuj±ca ilo¶ć informacji jaka została zawarta na zdjęciu. Im większa rozdzielczo¶ć sensora ¶wiatłoczułego tym większa dokładno¶ć obrazu. Rozdzielczo¶ci± nazywamy też zdolno¶ć układu obiektyw - sensor do precyzyjnego odwzorowywania szczegółów (podawana w ilo¶ci linii na powierzchnie obrazu).
samowyzwalacz - opóĽnienie o jaki¶ czas (najczę¶ciej 10 sekund) otwarcia migawki. Dzięki tej funkcji osoba fotografuj±ca ma chwilę na uruchomienie mechanizmu i ustawienie się do zdjęcia.
sensor ¶wiatłoczuły - układ scalony rejestruj±cy ¶wiatło, które przez obiektyw pada na jego powierzchnię. Składa się z milionów maleńkich punkcików (pikseli) reaguj±cych na ¶wiatło o jednym z trzech kolorów. W aparatach cyfrowych element ten pełni funkcje "cyfrowego filmu" - złożony z punktów obraz trafia na końcu do przeno¶nej pamięci w postaci pliku zdjęciowego. Najczę¶ciej stosowany układ to CCD, czasem stosuje się również przetwornik CMOS.
solaryzacja - w fotografii cyfrowej efekt polegaj±cy na skrajnym podniesieniu kontrastu przez co na zdjęciu widzimy wył±cznie pola czarne i białe.
zoom - inaczej zmienna ogniskowa, jest to możliwo¶ć "zbliżenia" fotografowanego obiektu bez ruszania się z miejsca. W praktyce zmiana ogniskowej powoduje zwiększenie lub zmniejszenie k±ta widzenia czego efektem jest wrażenie powiększania lub zmniejszania się naszego modelu. Je¶li w opisie aparatu cyfrowego wyczytamy, że zoom jest 3-krotny, znaczy to, że różnica między najmniejsz± a największ± ogniskow± wynosi 3x.
zoom cyfrowy - polega na wykadrowaniu centralnego fragmentu zdjęcia i "rozci±gnięcia" go do pełnych wymiarów. Należy pamiętać, że używaj±c zbliżenia cyfrowego tracimy na ostro¶ci zdjęcia choć przy niedużych warto¶ciach (np. 2-krotnie) nie jest to specjalnie dokuczliwe.
aberracja - wada układu optycznego (soczewki, zwierciadła, obiektywu) powoduje zniekształcenia, przebarwienia lub nieostro¶ć obrazów uzyskiwanych przy jego udziale. Typy abberacji: sferyczna, koma, astygmatyzm, dystorsja, chromatyczna. Aby zlikwidować aberrację stosuje się specjalne układy soczewek
AF - autofocus - system automatycznego nastawiania ostro¶ci obrazu.
AE - autoekspozycja - system przeznaczony do automatycznego dobierania warto¶ci liczby przesłony i czasu migawki do zapewnienia prawidłowej ekspozycji obrazu.
ASA - (ang. American Standard Association) Odpowiednik ISO, system sensytometryczny okre¶laj±cy czuło¶ć kliszy fotograficznej. W wypadku matrycy ¶wiatłoczułej w aparatach cyfrowych mówimy o ekwiwalencie czuło¶ci (piksele skupiaj± się w większe grupy imituj±c jeden duży obszar ¶wiatłoczuły).
Auto Bracketing - seria trzech zdjęć o zróżnicowanej ekspozycji: pierwsze ujęcie jest niedo¶wietlone o zadan± warto¶ć, drugie na¶wietlone prawidłowo, a trzecie prze¶wietlone.
Aparat kompaktowy "kompakt" - aparat fotograficzny (klasyczny małoobrazkowy lub cyfrowy), odznacza się uproszczon± budow± względem na przykład tzw. lustrzanek. Najczę¶ciej kompakty posiadaj± wbudowany na stałe obiektyw oraz wizjer optyczny. Aparaty te na ogół s± przeznaczone głównie dla amatorów (duży stopień automatyzacji podstawowych funkcji).
balans bieli - system równoważenia kolorów w różnych typach o¶wietlenia, jest więc tak± korekt± koloru by "biel była biała", a pozostałe kolory tworzyły wła¶ciwa paletę. Aparaty cyfrowe oferuj± automatykę balansu bieli, a bardziej zaawansowane modele maj± dodatkowo tryby balansu odpowiednie do sytuacji (np. do ¶wiatła żarowego, jarzeniowego, słonecznego itd.).
celownik - wizjer, przez który patrzymy aby wła¶ciwie skomponować zdjęcie. Prostsze aparaty stosuj± celownik optyczny czyli małe okienko umieszczone nad obiektywem. Inny typ to celownik TTL, w którym widzimy dokładnie to co trafi do sensora ¶wiatłoczułego.
dystorsja - wada obiektywu widoczna szczególnie przy szerokim k±cie obrazu, polega na skrzywieniu linii pionowych b±dĽ poziomych w miarę oddalania się od centrum kadru. Widzimy to jako beczułkowat± lub wklęsł± deformację obrazu, w której linie nie s± równoległe.
ekspozycja - ilo¶ć ¶wiatła przyjęta przez emulsję lub sensor ¶wiatłoczuły podczas na¶wietlania. Na warto¶ć tę wpływ ma przede wszystkim o¶wietlenie miejsca, w którym robimy zdjęcie, a regulowane jest przez dobór czuło¶ci, czasu na¶wietlenia oraz przysłony. Ekspozycja wyrażana jest przez warto¶ć ekspozycji EV (Exposure Value).
ekwiwalent ogniskowej - odpowiednik ogniskowej obiektywu aparatu cyfrowego dla klasycznego aparatu na film 35mm (małoobrazkowy). Różnica między tymi parametrami wynika z tego, że element ¶wiatłoczuły (CCD) jest znacznie mniejszy niż wymiary zwykłej klatki filmowej 24 x 36mm. Ekwiwalent ogniskowej podaje się dla ujednolicenia nazewnictwa.
filtry - dodatkowe soczewki stosowane w razie konieczno¶ci skorygowania wad obrazu lub jako zaplanowany efekt "artystyczny". Filtry w najpopularniejszej postaci sprzedawane s± w nagwintowanych ramkach, które nakręcamy na końcówkę obiektywu aparatu. Wyróżniamy filtry korekcyjne, kompensacyjne, kontrastuj±ce, polaryzacyjne, UV i inne.
flash (spolszczone: flesz) - wbudowana lub zewnętrzna lampa błyskowa stosowana kiedy ¶wiatło naturalne (zastane) jest zbyt słabe. Moc lampy podaje się liczbie przewodniej.
interpolacja - u¶rednienie warto¶ci na¶wietlenia s±siaduj±cych ze sob± punktów ¶wiatłoczułych. Każdy piksel odpowiada za jedn± z trzech barw RGB dlatego dopiero zinterpolowany obraz zawiera pełn± informację o rzeczywistej barwie obrazu.
ISO - system stopni, w których okre¶la się czuło¶ć filmu - im wyższa jest liczba stopni, tym bardziej czuły na ¶wiatło jest film.
karta pamięci - pamięć przeno¶na, na której zapisywane s± zrobione zdjęcia. Po zapełnieniu no¶nika przerzucamy fotografie na pojemniejszy dysk komputera. "Wyczyszczona" karta jest ponownie gotowa do zapełnienia. Istnieje klika typów pamięci przeno¶nej do aparatów cyfrowych, z których najpopularniejsze to: Secure Digital, CompactFlash, Smart Media i MemoryStick.
kompresja - zmniejszenie rozmiarów pliku zdjęciowego według stałego algorytmu. Wielko¶ć kompresji wybieramy okre¶laj±c jako¶ć zdjęcia (np. fine, normal itd.), a więc im większe skompresowanie tym gorsza jako¶ć końcowa.
kontrast - różnica między najja¶niejszymi i najciemniejszymi partiami obrazu.
LCD - monitor wbudowany w aparat cyfrowy, na którym możemy podejrzeć obraz widziany przez aparat, obejrzeć zrobione już zdjęcia, wy¶wietlić menu lub parametry na¶wietlenia.
makro - tryb fotografowania z małych odległo¶ci. Opisy techniczne aparatów cyfrowych zawieraj± informacje jaka jest minimalna odległo¶ć, z której możemy zrobić zdjęcie.
migawka - zasłona blokuj±ca dostęp ¶wiatła do powierzchni sensora ¶wiatłoczułego. Podczas robienia zdjęcia migawka otwiera się na ułamek sekundy i zamyka kiedy zadany czas na¶wietlenia już upłynie.
ogniskowa - odległo¶ć (w milimetrach) między płaszczyzn± obiektywu a miejscem, w którym skupia się ¶wiatło tworz±ce ostry obraz. Je¶li mamy do czynienia z obiektywem zmiennoogniskowym (zoom) to podawany jest zakres ogniskowej np. 7-21mm. Standardem podawania ogniskowej jest warto¶ć dla formatu 35mm (tradycyjny film małoobrazkowy), dlatego w opisach aparatów cyfrowych można znaleĽć notkę "ekwiwalent dla 35mm". Od długo¶ci ogniskowej zależy "k±t widzenia" aparatu.
perspektywa - wizualne przedstawienie głębi i odległo¶ci na dwuwymiarowym zdjęciu.
pomiar ¶wiatła - system pomiaru warunków o¶wietleniowych dobieraj±cy najlepsz± dla danego kadru ekspozycję. Aparaty cyfrowe wyposażone s± zawsze w automatyczny pomiar ¶wiatła (Automatyka Ekspozycji), który doskonale wyręcza nam w ustawieniu optymalnej przysłony i czasu na¶wietlenia. Zaawansowane aparaty oferuj± też różne rodzaje pomiaru: matrycowy (inaczej u¶redniony), punktowy, centralnie - ważony i inne.
priorytet migawki - fotografuj±cy własnoręcznie ustawia czas na¶wietlenia (otwarcia migawki), a automatyka aparatu dostosowuje do tego optymaln± przysłonę.
priorytet przysłony - ręczny dobór wielko¶ci otworu przysłony z automatycznie dobranym czasem na¶wietlenia. Zadaj±c okre¶lon± przysłonę regulujemy głębię ostro¶ci.
przysłona - układ reguluj±cy wielko¶ć otworu, przez który ¶wiatło wpada do aparatu. Najczę¶ciej spotykanym typem jest przysłona irysowa - nachodz±ce na siebie blaszki tworz± okr±gły otwór, który możemy zmniejszyć (zwiększaj±c liczbę przysłony) lub zwiększyć (zmniejszaj±c l. p.). Kolejne skoki przysłony na skali powoduj± 2-krotn± zmianę natężenia wpadaj±cego ¶wiatła Od warto¶ci przysłony zależy też głębia ostro¶ci czyli fragment przestrzeni uchwyconej na zdjęciu, w którym wszystkie elementy s± ostre (im mniejszy otwór tym większa głębia).
rozdzielczo¶ć - liczba zarejestrowanych pikseli obrazuj±ca ilo¶ć informacji jaka została zawarta na zdjęciu. Im większa rozdzielczo¶ć sensora ¶wiatłoczułego tym większa dokładno¶ć obrazu. Rozdzielczo¶ci± nazywamy też zdolno¶ć układu obiektyw - sensor do precyzyjnego odwzorowywania szczegółów (podawana w ilo¶ci linii na powierzchnie obrazu).
samowyzwalacz - opóĽnienie o jaki¶ czas (najczę¶ciej 10 sekund) otwarcia migawki. Dzięki tej funkcji osoba fotografuj±ca ma chwilę na uruchomienie mechanizmu i ustawienie się do zdjęcia.
sensor ¶wiatłoczuły - układ scalony rejestruj±cy ¶wiatło, które przez obiektyw pada na jego powierzchnię. Składa się z milionów maleńkich punkcików (pikseli) reaguj±cych na ¶wiatło o jednym z trzech kolorów. W aparatach cyfrowych element ten pełni funkcje "cyfrowego filmu" - złożony z punktów obraz trafia na końcu do przeno¶nej pamięci w postaci pliku zdjęciowego. Najczę¶ciej stosowany układ to CCD, czasem stosuje się również przetwornik CMOS.
solaryzacja - w fotografii cyfrowej efekt polegaj±cy na skrajnym podniesieniu kontrastu przez co na zdjęciu widzimy wył±cznie pola czarne i białe.
zoom - inaczej zmienna ogniskowa, jest to możliwo¶ć "zbliżenia" fotografowanego obiektu bez ruszania się z miejsca. W praktyce zmiana ogniskowej powoduje zwiększenie lub zmniejszenie k±ta widzenia czego efektem jest wrażenie powiększania lub zmniejszania się naszego modelu. Je¶li w opisie aparatu cyfrowego wyczytamy, że zoom jest 3-krotny, znaczy to, że różnica między najmniejsz± a największ± ogniskow± wynosi 3x.
zoom cyfrowy - polega na wykadrowaniu centralnego fragmentu zdjęcia i "rozci±gnięcia" go do pełnych wymiarów. Należy pamiętać, że używaj±c zbliżenia cyfrowego tracimy na ostro¶ci zdjęcia choć przy niedużych warto¶ciach (np. 2-krotnie) nie jest to specjalnie dokuczliwe.