20-04-2006, 08:00 PM
Jednym z najważniejszych elementów każdego aparatu fotograficznego, niezależnie czy analogowego czy cyfrowego, jest obiektyw.
Nic nie jest doskonałe. Każdy obiektyw niezależnie od ceny ma mniejsze bądź większe wady. Trzy podstawowe to:
- aberacja chromatyczna i sferyczna,
- dystorsja poduszkowata i beczkowata,
- winietowanie.
ABERACJA CHROMATYCZNA (barwna)
Światło to fala elektromagnetyczna. Fala ma swoją długość. Niestety dla każdej barwy ta długość jest ciut inna. Okazuje się, że soczewki obiektywu mają spory kłopot z tym aby ogniskować każdą długość fali w tym samym miejscu. Barwa fioletowa (fala krótka) ogniskowana jest w mniejszej odległości od soczewki niż barwa czerwona (fala dłuższa), w miejscach, gdzie mamy do czynienia z gwałtowną zmianą jasności powstaje przeważnie fioletowa obwódka.
Metody walki z aberacją chromatyczną polegają na takiej konstrukcji obiektywu aby soczewki użyte do jego budowy miały przeciwne aberacje (tworzy się w obiektywie tzw. układ achromatyczny). Po zrobieniu zdjęcia obarczonego tą wadą zostaje nam obróbka za pomocą programów graficznych. Niektóre z nich mają nawet specjalne filtry do usuwania tej wady.
ABERACJA SFERYCZNA
Ta wada polega na innym ogniskowaniu promieni w środku soczewki a innym na jej brzegach. Objawia się nieostrościami na zdjęciu. Często obiektyw gorzej "rysuje" na brzegach kadru niż na środku. Dotyczy to szczególnie tańszych egzemplarzy. Można walczyć częściowo z tą wadą przymykając przesłonę obiektywu.
DYSTORSJA
Wada ta polega na zniekształceniu proporcji i kształtów obrazu. Występuje szczególnie często przy obiektywach zmiennoogniskowych (tzw. ZOOM). Im większy zakres zmiany ogniskowej tym przeważnie bardziej objawiają się zniekształcenia.
DYSTORSJA BECZKOWATA
Zniekształcenie to objawia sie zaokrągleniem "na zewnątrz" krawędzi obrazu. Zdarza się to przy obiektywach o krótkich ogniskowych (szerokokątne). Szczególnie widoczne jest na zdjęciach zawierających dużo poziomych i pionowych linii.
DYSTORSJA PODUSZKOWATA
Jest jakby odwrotnością dystorsji beczkowatej. Zniekształcenie objawia sie ono zaokrągleniem "do wewnątrz" krawędzi obrazu. Na tę dolegliwość cierpią obiektywy o długich ogniskowych (teleobiektywy). Podobnie jak wyżej widoczne jest to na zdjęciach zawierających dużo poziomych i pionowych linii.
Dystorsja to cecha obiektywu. Pozostaje więc szukać takich obiektywów, które maja możliwie małe zniekształcenia, stosować obiektywy stałoogniskowe, które mają zdecydowanie lepiej skorygowane zniekształcenia, bądź używania zniekształceń posiadanego obiektywu jako środka wyrazu artystycznego.
WINIETOWANIE
Wada ta polega na nierównomiernym naświetleniu powierzchni obrazu. Zazwyczaj rogi są ciemniejsze niż centrum kadru.
Przyczym może być kilka:
- konstrukcja obiektywu (przeważnie obiektywy zoom mają problem z tą wadą),
- użycie filtra o zbyt szerokiej oprawie (dotyczy zazwyczaj obiektywów szerokokątnych),
- zły dobór osłony przeciwsłonecznej (za mały kąt lub za długa osłona).
Aby zminimalizować bądź pozbyć się winietowania zazwyczaj wystarczy przymknąć przesłonę o 1...2 działki, zastosować filtr w oprawie "slim" albo zakupić nową lepszą osłonę przeciwsłoneczną.
Nic nie jest doskonałe. Każdy obiektyw niezależnie od ceny ma mniejsze bądź większe wady. Trzy podstawowe to:
- aberacja chromatyczna i sferyczna,
- dystorsja poduszkowata i beczkowata,
- winietowanie.
ABERACJA CHROMATYCZNA (barwna)
Światło to fala elektromagnetyczna. Fala ma swoją długość. Niestety dla każdej barwy ta długość jest ciut inna. Okazuje się, że soczewki obiektywu mają spory kłopot z tym aby ogniskować każdą długość fali w tym samym miejscu. Barwa fioletowa (fala krótka) ogniskowana jest w mniejszej odległości od soczewki niż barwa czerwona (fala dłuższa), w miejscach, gdzie mamy do czynienia z gwałtowną zmianą jasności powstaje przeważnie fioletowa obwódka.
Metody walki z aberacją chromatyczną polegają na takiej konstrukcji obiektywu aby soczewki użyte do jego budowy miały przeciwne aberacje (tworzy się w obiektywie tzw. układ achromatyczny). Po zrobieniu zdjęcia obarczonego tą wadą zostaje nam obróbka za pomocą programów graficznych. Niektóre z nich mają nawet specjalne filtry do usuwania tej wady.
ABERACJA SFERYCZNA
Ta wada polega na innym ogniskowaniu promieni w środku soczewki a innym na jej brzegach. Objawia się nieostrościami na zdjęciu. Często obiektyw gorzej "rysuje" na brzegach kadru niż na środku. Dotyczy to szczególnie tańszych egzemplarzy. Można walczyć częściowo z tą wadą przymykając przesłonę obiektywu.
DYSTORSJA
Wada ta polega na zniekształceniu proporcji i kształtów obrazu. Występuje szczególnie często przy obiektywach zmiennoogniskowych (tzw. ZOOM). Im większy zakres zmiany ogniskowej tym przeważnie bardziej objawiają się zniekształcenia.
DYSTORSJA BECZKOWATA
Zniekształcenie to objawia sie zaokrągleniem "na zewnątrz" krawędzi obrazu. Zdarza się to przy obiektywach o krótkich ogniskowych (szerokokątne). Szczególnie widoczne jest na zdjęciach zawierających dużo poziomych i pionowych linii.
DYSTORSJA PODUSZKOWATA
Jest jakby odwrotnością dystorsji beczkowatej. Zniekształcenie objawia sie ono zaokrągleniem "do wewnątrz" krawędzi obrazu. Na tę dolegliwość cierpią obiektywy o długich ogniskowych (teleobiektywy). Podobnie jak wyżej widoczne jest to na zdjęciach zawierających dużo poziomych i pionowych linii.
Dystorsja to cecha obiektywu. Pozostaje więc szukać takich obiektywów, które maja możliwie małe zniekształcenia, stosować obiektywy stałoogniskowe, które mają zdecydowanie lepiej skorygowane zniekształcenia, bądź używania zniekształceń posiadanego obiektywu jako środka wyrazu artystycznego.
WINIETOWANIE
Wada ta polega na nierównomiernym naświetleniu powierzchni obrazu. Zazwyczaj rogi są ciemniejsze niż centrum kadru.
Przyczym może być kilka:
- konstrukcja obiektywu (przeważnie obiektywy zoom mają problem z tą wadą),
- użycie filtra o zbyt szerokiej oprawie (dotyczy zazwyczaj obiektywów szerokokątnych),
- zły dobór osłony przeciwsłonecznej (za mały kąt lub za długa osłona).
Aby zminimalizować bądź pozbyć się winietowania zazwyczaj wystarczy przymknąć przesłonę o 1...2 działki, zastosować filtr w oprawie "slim" albo zakupić nową lepszą osłonę przeciwsłoneczną.